ცეცხლიდან მეტეორიტამდე 7 ნაბიჯია-რა ხდება ამ 7 ნაბიჯში
ამ სტატიაში

ინტერაქტიული სტატია
როდესაც ღამის ცაზე კაშკაშა ცეცხლოვან კვალს ვხედავთ, ხშირად მას უბრალოდ "ვარსკვლავის ჩამოვარდნას" ვუწოდებთ.
სინამდვილეში, ეს შეიძლება იყოს ასტეროიდის მცირე ფრაგმენტი, რომელიც დედამიწის ატმოსფეროს უზარმაზარი სიჩქარით ეჯახება.
75 დაფიქსირებული მეტეორიტული ვარდნის ანალიზმა აჩვენა, რომ იმ მომენტამდე, სანამ ნატეხი მიწამდე მიაღწევს და მეტეორიტად იქცევა, ის შვიდ განსხვავებულ ფაზას გადის.[1][2]
გზა დედამიწისკენ
დააჭირე თითოეულ ეტაპს.
ფაზები აღწერს სინათლის, სიჩქარისა და მასის ცვლილებას ატმოსფეროში მოძრაობისას.
01 პირველი ნათებამაღალი ატმოსფერო • დარტყმითი ტალღა
კოსმოსური ქვა უკვე საკმარისად სწრაფია, რომ იშვიათი ჰაერიც კი მის წინ დარტყმით ტალღად გადაიქცეს. ჰაერის მოლეკულების შეჯახებები აცხელებს ქვასა და მის გარშემო არსებულ გაზს. სწორედ ამ დროს ჩნდება მეტეორის პირველი ნათება.
რას ვხედავთ: „ვარდნად ვარსკვლავს“ — სინათლეს ატმოსფეროში, და არა კოსმოსურ ქვას შორიდან.02 უფრო მკვრივი ჰაერი და ბრუნვანათება ძლიერდება • ზოგჯერ რეგულარული რხევა
ქვემოთ ჰაერი თანდათან მკვრივდება და ნათება იმატებს. ზოგიერთ მეტეორში სიკაშკაშის რეგულარული ცვლილება გვიჩვენებს, რომ ქვა ტრიალებს. ყველაზე სწრაფად მბრუნავი ნიმუშები ღერძის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს დაახლოებით 0.5–5 წამში ასრულებდნენ.[1][2]
03 მეტეორი ცეცხლოვან ბურთად იქცევაინტენსიური ნათება • დნობით მასის დაკარგვა
აქ ობიექტი ძალიან კაშკაშა ხდება და მას ცეცხლოვან ბურთს ვუწოდებთ. ახალი ანალიზის ერთ-ერთი მთავარი შედეგია, რომ ამ ეტაპზე მასის დიდი ნაწილი ზედაპირის დნობით იკარგება: ჰაერის ნაკადი გამდნარ მასალას აცლის, წვეთები კი კვალში ორთქლდება.
მნიშვნელოვანი შესწორება: ქვა პირდაპურ "არ ორთქლდება"; ჯერ მისი ზედაპირი აქტიურად დნება.04 დნობის წონასწორობადაახლოებით 60 კმ • სიკაშკაშის პლატო
დაახლოებით 60 კილომეტრის სიმაღლეზე ცეცხლოვანი ბურთი დნობის უფრო სტაბილურ რეჟიმს აღწევს. მისი სიკაშკაშე შეიძლება თითქმის უცვლელი დარჩეს ან თანაბრად გაიზარდოს. მკვლევართა შეფასებით, დნობამ შეიძლება საწყისი მასის დაახლოებით 40 პროცენტიც წაიღოს.[1][2]
05 ბზარები იხსნება — იწყება დაშლაძლიერი წნევა • ნათელი აფეთქებები
უფრო მკვრივ ჰაერში დინამიკური წნევა იმატებს. გახურება და ძველი კოსმოსური შეჯახებებით მიღებული ბზარები ხელს უწყობს ქვის დანაწევრებას. ცეცხლოვანი ბურთის მკვეთრი გამონათებები ხშირად სწორედ ასეთ დაშლას უკავშირდება.
გასაკვირი დეტალი: დაშლა იწყებოდა იმ წნევაზე, რომელიც ნაპოვნი მეტეორიტების გაზომილ სიმტკიცეზე დაახლოებით ხუთჯერ ნაკლებია.[1][2]06 საბოლოო კაშკაშა აფეთქებაუკანა ნაწილი ინგრევა • ნატეხები იფანტება
თუ ძირითადი ქვის უკანა ნაწილი ჯერ კიდევ მთელია, მის უკან წარმოქმნილი დაბალი წნევის ზონა მცირე ნატეხებს ახლოს აკავებს. როცა ეს ნაწილი საბოლოოდ იშლება, ჩნდება ბოლო, ხშირად განსხვავებული ფერის — ზოგჯერ უფრო წითელი — ნათელი აფეთქება და ნატეხები უფრო ფართოდ იფანტება.[1][2]
07 ბნელი ფრენა და მეტეორიტინათება წყდება • მიწაზე დაშვება
ნატეხები იმდენად ნელდებიან, რომ აღარ ანათებენ და აქტიური დაშლაც წყდება. დამდნარი ზედაპირი გაცივებისას ტოვებს თხელ ქერქს. ამის შემდეგ ფრაგმენტები უკვე „ბნელ ფრენაში“ ეშვებიან; ქარი მათ საბოლოო ადგილმდებარეობას ოდნავ უცვლის.
შედეგი: მიწაზე აღმოჩენილი ნატეხი უკვე მეტეორიტია — მზის სისტემის უძველესი მასალის პირდაპირი ნიმუში.სწრაფი შემოწმება
გააკეთე არჩევანი გონებაში და შემდეგ გახსენი პასუხი.
რა აკონტროლებს მასის დაკარგვას ყველაზე მეტად: მხოლოდ აორთქლება თუ დნობაც და დანაწევრებაც?
სწორი პასუხია: დნობაც და დანაწევრებაც. კვლევის მიხედვით, ცეცხლოვანი ბურთის მასის კლებას მხოლოდ „დაწვა“ ვერ ხსნის. გამდნარი ზედაპირის მოცილება და მოგვიანებით ბზარების გამო დაშლა პროცესის ძირითადი ნაწილებია.[1][2]
გააგრძელე აღმოჩენა
დაუბრუნდი ამ თემას, აღმოაჩინე დაკავშირებული მასალა ან გადადი ინტერაქტიულ კოსმოსურ გამოცდილებაზე.